Public Affairs tijdens regeringsvormingen

ByCharline Desmecht

Public Affairs tijdens regeringsvormingen

De Duitstalige Gemeenschap klaarde de regeringsvormingsklus al 2 dagen na de verkiezingen, met een hernieuwing van de vorige coalitie.

In het Brussels Gewest duurde het 52 dagen om met 6 partijen een traject voor de komende 5 jaar uit te tekenen en 8 regeringsleden uit te kiezen – 5 Franstaligen, 3 Nederlandstaligen. In eenzelfde beweging werd ook een akkoord gevonden voor de uitvoerende organen van de Vlaamse, Franse en Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissies. De socialisten en de groenen hebben elk hun zogenaamde zusterpartij aan boord, en OpenVLD en Défi vullen het plaatje aan. Van deze lichte asymetrie ligt niemand in Brussel nog wakker. Eerst bekeken de taalgroepen apart met wie ze hun deel van de regering wilden opvullen, en dan begonnen ze samen te onderhandelen. Met hulp van buiten het Gewest kwam er nog een poging om de MR in extremis aan boord te duwen maar dat werd kordaat afgeblokt: in Brussel denkt men op zijn Brussels, en dat is 30 jaar na de oprichting van het Gewest een duidelijk teken van volwassenheid.

De volgende in de rij die met een regeerakkoord en een regering konden pronken waren het Waals Gewest en de Fédération Wallonie-Bruxelles, 106 dagen na de verkiezingen. De parlementen overlappen elkaar (met uitzondering van de Franstalige Brusselaars die niet in het Waals parlement zetelen) maar de regeringen zijn volledig gescheiden: 2 Ministers-Presidenten dus, en een regering van respectievelijk 8 en 5 Ministers. De mislukte poging om een minderheidsregering te vormen, met de klaproos als symbool en met de inbreng van de “société civile”, zorgde ervoor dat de echte onderhandelingen pas begin juli echt van start gingen. Uiteindelijk werd de deadline van het begin van het parlementair jaar net gemist, maar het akkoord was er wel op tijd voor de Waalse feesten die op 14 september van start gingen!

Het laatste regeerakkoord dat tot nu toe werd gesloten is dus dat van de Vlaamse regering, 127 dagen na de verkiezingen. Uiteindelijk werd de vorige coalitie verdergezet, maar de evenwichten tussen de partijen en de gezichten die de regering bevolken kenden belangrijke veranderingen, net als de inhoudelijke klemtonen. Het parcours van die regeringsvorming was een stuk delicater dan in de andere deelstaten, met dank aan de hete adem van het Vlaams Belang en de verschillende onderhandelings- en positioneringsstrategieën die hierdoor ten tonele werden gedragen. Opvallend was ook de lange landing voor die onderhandelingen, die uiteindelijk meer dan twee weken op zich liet wachten nadat de “laatste rechte lijn” was ingegaan, wat het gevolg was van de vele spanningen tussen de partijen rond de tafel, maar ook binnen de partijen zelf. En dan was er nog de perceptie dat het werk niet helemaal af was, omdat de oppositie bij de regeringsverklaring onmiddellijk ook de begrotingstabellen opeiste.

En het federale niveau dan? Neem alle ingrediënten die aanleiding gaven tot complexiteit bij de deelstaten, schud ze door elkaar, breng ze op smaak met op til staande voorzittersverkiezingen, voeg er zachtjes de herinnering aan het record van 18 maanden lopende zaken in 2010-2011 aan toe, kruid met het “trauma” van een regering zonder meerderheid in de Nederlandse taalgroep, verhit met verklaringen op Twitter, in kranten en in televisieprogramma’s. En wacht geduldig op het resultaat.

Moeten wij als Public Affairs professionals ondertussen languit achteruit leunen? Uiteraard niet. Met enige nostalgie kunnen we zelfs terugdenken aan de langste regeringsvorming ooit (541 dagen), toen zich een volledig nieuw speelveld ontplooide: een buitengewoon ‘activistisch’ parlement bracht toen een ongekende dynamiek op gang – zowel voor politici als lobbyisten. Ongehinderd door een coalitieakkoord kunnen schakelen met wisselende meerderheden: het leverde ongezien vuurwerk op.

Tijdens een regeringsvorming, hoe lang ook, blijven Public Affairs een kunst op zich. Het gaat er dan zowel om contact te houden met de onderhandelaars, als met het team dat de lopende zaken voor zijn rekening neemt. Wat dat laatste betreft lijkt de pragmatische trend in het omgaan met de lopende zaken –  terecht – te worden voortgezet: volledig nieuwe regeringsinitiatieven kunnen duidelijk niet door de beugel, maar er zijn budgetaire contraintes en alles wat via het parlement loopt kan doorgaan want op dat vlak is de democratische controle gewaarborgd. En als het over de onderhandelingen gaat is het heel belangrijk om de vinger aan de pols te blijven houden: een magisch zinnetje in een regeerakkoord kan veel betekenen voor de resultaten die tijdens de legislatuur nagestreefd zullen worden. Het klimaat van de regeringsvorming zegt ten slotte ook veel over de sfeer die uiteindelijk in de regering zal heersen. Deze tussenperiode is dus een des te uitdagendere context om te begrijpen en te benaderen. Dat volgen wij zo goed mogelijk op.

Leave a Reply