De verkiezingen: wat nu?

ByAmédée de Radzitzky

De verkiezingen: wat nu?

In de nasleep van de verkiezingen is het wellicht nog nooit zo moeilijk geweest om de samenstelling van de volgende federale regering te voorspellen. Op regionaal (en gemeenschaps)vlak is de situatie iets duidelijker maar ook hier is er geen zekerheid. De context waarin organisaties moeten opereren blijft alleszins vaag en onbeslist. Onder deze omstandigheden is het dan ook moeilijk om een dialoog met beleidsmakers voor te bereiden en aan te gaan. Toch kan men zich nu al prima voorbereiden op de discussies over het regeerakkoord.

In deze fase moeten we het onderscheid maken tussen het regionaal en het federaal niveau, zelfs al is de formatieprocedure niet fundamenteel verschillend.

Gezien de relatief duidelijke resultaten op regionaal vlak zullen de consultaties er meteen van start kunnen gaan en kunnen de gesprekken redelijk snel tot nieuwe regeringen leiden. Het is a priori de grootste partij die daarbij het initiatief neemt om de onderhandelingen op te starten. Zo hebben N-VA en PS al het initiatief genomen om de eerste consultaties te starten voor respectievelijk de vorming van een Vlaamse, Waalse en Brusselse regering.

Op federaal niveau is er een grotere procedurele omkadering. De Koning zal de partijvoorzitters formeel consulteren, waarna hij een “informateur” zal aanstellen. Die laatste moet proberen raakpunten te zoeken tussen de verschillende politieke partijen vooraleer de onderhandelingen kunnen worden opgestart door de “formateur”.

Eens de onderhandelingen zijn begonnen, of het nu op federaal niveau of op een ander niveau is, blijft de procedure hetzelfde. Er is geen formeel kader, maar de regeringsonderhandelingen volgen doorgaans hetzelfde patroon. De partijen hebben zich hier dan ook van tevoren op voorbereid. Het is dus in het belang van bedrijven en andere belanghebbenden om hetzelfde te doen. Hiervoor is een grondig begrip van wat er gebeurt binnen de muren van het Kasteel Hertoginnendal voor de federale onderhandelingen, of rond eender welke andere onderhandelingstafel, cruciaal.

Ten eerste is het belangrijk te weten dat de regeerakkoorden mettertijd steeds omvangrijker zijn geworden. Vandaag de dag omvatten die akkoorden al snel honderden pagina’s. De afspraken binnen die akkoorden worden ook steeds gedetailleerder zodat het kader waarbinnen de toekomstige regering zal opereren zo duidelijk mogelijk is. Op die manier proberen de partijen elk misverstand, en dus elke crisis, tijdens de legislatuur te beperken. Doorgaans is de regel dat alles wat niet in het regeerakkoord staat, niet bindend is voor de coalitiepartijen en dat nieuwe beleidspunten opnieuw onderworpen moeten worden aan onderhandelingen.

Wanneer de partijen uiteindelijk rond de tafel gaan zitten om te onderhandelen over een regeerakkoord, stellen ze een onderhandelingsploeg aan. Normaal gezien is het de formateur die de onderhandelingen voorzit en een consensus moet bemiddelen. De persoon die de taak van formateur op zich neemt wordt a priori ook de Eerste Minister of Minister-President. Aan de onderhandelingstafel zullen voor elke partij de voorzitter en een ander partijkopstuk zitten, afhankelijk van het besproken thema. Die laatsten zijn doorgaans de personen die uiteindelijk het ambt van minister zullen toegewezen krijgen. Omdat de besprekingen soms zeer technisch kunnen zijn, is er ook op de achtergrond nog een team aanwezig dat de onderhandelaars bijstaat. Dat zijn gewoonlijk de directeur van het studiecentrum van de partij en één of meerdere adviseurs die gespecialiseerd zijn in het onderwerp dat op tafel ligt. Als we ervoor willen zorgen dat er tijdens de onderhandelingen een specifiek topic wordt behandeld, en dat de besprekingen hierover in de goede richting gaan, dan is het natuurlijk van belang om te weten wie er precies aan tafel zal zitten en om ervoor te zorgen dat die personen zich bewust zijn van uw standpunt.

De verschillende memoranda zullen de partijen al geholpen hebben om hun programma’s te formuleren en zich te positioneren in het licht van de verkiezingen. Tijdens de onderhandelingen zullen de partijen eerder documenten nodig hebben die praktisch en kernachtig zijn. Het is daarom beter om korte en eenvoudige documenten, zoals informatiefiches, op te stellen die als inspiratiebron kunnen dienen.

Tot slot moet we ook in gedachten houden dat de aftredende regering op post blijft in “lopende zaken” en dus ook beslissingen blijft nemen totdat er een nieuwe regering wordt aangesteld.

Leave a Reply